Czyszczenie garnków ze spalonego mleka i potraw

Przypalone mleko, sos albo cukier w garnku usuwa się namaczaniem w gorącej wodzie z alkalicznym preparatem odtłuszczającym - szorowanie jest niepotrzebne i uszkadza powierzchnię. Dla stali nierdzewnej: 30 minut namaczania. Dla teflonu: 15 minut, bez ściernych preparatów. Dla emalii: nawet godzina przy grubych zwęgleniach.

Dlaczego spalenizna się przykleja tak mocno?

Kiedy mleko, sos albo cukier ogrzewają się powyżej 180°C, białka i cukry przechodzą proces polimeryzacji - tworzą się długie łańcuchy chemiczne, które mocno wiążą się z powierzchnią garnka. W efekcie warstwa spalenizny jest nie tyle "brudem", co trwałym związkiem podobnym do żywicy. Dlatego detergenty do naczyń i szorowanie nie pomagają - trzeba rozbić te wiązania chemicznie, alkalicznym preparatem.

Uniwersalna metoda namaczania

1. Do garnka wlej tyle wrzącej wody, żeby pokryła całą spaleniznę (plus 2-3 cm ponad).
2. Dodaj preparat do przypaleń (dawka według etykiety).
3. Zostaw na minimum 30 minut (przy grubej spaleniźnie można zostawić na noc).
4. Po tym czasie zlej wodę, przetrzyj miękką gąbką.
5. Opłucz garnek wodą z płynem do naczyń (SZOGUN), żeby zmyć resztki preparatu.

Stal nierdzewna

Stal nierdzewna jest najbardziej odporna - można używać gorącej wody i preparatów alkalicznych. Przy bardzo grubych zwęgleniach można dodatkowo zagotować wodę z preparatem w garnku (przez 5 minut), co rozluźnia warstwę nawet silniej.

Po czyszczeniu warto przetrzeć garnek SUPER SHINEREM, żeby usunąć drobne smugi i nadać stali połysk.

Teflon - ostrożnie

Teflonowa warstwa jest wrażliwa na mechaniczne uszkodzenia i wysokie temperatury. Namaczanie jest bezpieczne, ale nie gotuj wody z preparatem w teflonie - powyżej 260°C teflon uwalnia szkodliwe opary. Nigdy nie używaj druciaków, szorstkich gąbek ani proszków do szorowania. Spaleniznę zetrzyj miękką gąbką po namoczeniu.

Emalia

Emaliowane garnki (zwykle żeliwne) są odporne na kwasy, ale wrażliwe na uderzenia. Alkaliczne preparaty są bezpieczne. Czas namaczania może być dłuższy (godzina, a nawet dłużej) - emalia się nie uszkodzi. Po czyszczeniu dokładnie spłucz i wytrzyj do sucha, żeby zapobiec osadzaniu się kamienia z wody.

Konkretne przypadki

Spalone mleko

Najczęstszy scenariusz w kuchni. Mleko przywiera do dna i przy próbie usunięcia zwykle się wzmacnia. Metoda:

1. Zalej dno wrzącą wodą (2-3 cm).
2. Dodaj łyżkę preparatu do przypaleń albo sody oczyszczonej (jeśli nie masz preparatu pod ręką).
3. Zostaw na 30 minut.
4. Wylej, przetrzyj gąbką - powinno zejść bez oporu.

Spalony cukier

Cukier karmelizuje się i twardnieje przy stygnięciu. Jeżeli zauważysz od razu, nie czekaj - dolej gorącej wody zanim cukier zastygnie. Jeśli jest już za późno, zalej wrzącą wodą i zagotuj na małym ogniu przez 5 minut. Cukier rozpuści się w wodzie.

Spalony sos pomidorowy

Sos pomidorowy jest kwaśny, dlatego często zostawia charakterystyczne czerwono-brązowe plamy. Standardowe namaczanie w preparacie alkalicznym przez godzinę rozwiązuje problem. Jeżeli plama pozostaje, przetrzyj powierzchnię kompresem z sody oczyszczonej zmieszanej z wodą na 30 minut.

Spalone mięso albo smalec

Spalone tłuszcze wymagają silnego odtłuszczacza. Użyj preparatu do przypaleń albo ODTŁUSZCZACZA, czas namaczania 45 minut.

Czego NIE robić

• Nie szoruj na gorąco - możesz się oparzyć, a warstwa i tak nie schodzi.
• Nie dopuszczaj do wyschnięcia spalenizny - sucha jest twardsza niż świeża. Zalej wodą jak najszybciej.
• Nie używaj druciaków na teflonie i miedzi - rysują powierzchnię.
• Nie mieszaj preparatów - szczególnie alkalicznych z kwasowymi.
• Nie ignoruj cienkiej warstwy - nawet cienka warstwa spalenizny jest izolacyjna i zaburza równomierne grzanie w kolejnych gotowaniach.

Jak unikać przypaleń w przyszłości

• Używaj garnków z grubym dnem (równomierniejsze grzanie).
• Nie zostawiaj mleka i sosów bez nadzoru - wystarczy 30 sekund, żeby przypalić.
• Do mleka używaj średniego płomienia i mieszaj co chwilę.
• Garnki indukcyjne wymagają jeszcze większej uwagi - płyta grzeje bardzo szybko.
• Po każdym gotowaniu umyj garnek, nawet jeśli wydaje się czysty - resztki mogą przykleić się przy następnym gotowaniu.

Doświadczenie MATMAT

Preparat do przypaleń robimy od 1995 roku. Receptura zawiera kontrolowaną dawkę wodorotlenku i surfaktantów, które rozbijają spolimeryzowane białka i tłuszcze. Testowaliśmy go w restauracjach i stołówkach w Warszawie i okolicach - miejsca, gdzie przypalenia są codziennością, a czas na sprzątanie krótki. Dzięki tym testom wiemy, że preparat działa na realne zabrudzenia, nie tylko na laboratoryjne próbki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można czyścić garnek octem?

Ocet jest kwaśny (pH około 3), a spalenizna to białka i cukry spolimeryzowane - wymagają środowiska alkalicznego. Ocet działa na kamień, nie na spaleniznę. Do przypaleń lepsza jest soda oczyszczona albo profesjonalny preparat alkaliczny.

Dlaczego po czyszczeniu zostaje czarna plama na dnie?

Albo warstwa spalenizny była zbyt gruba (powtórz namaczanie), albo zwęglenie wrosło w mikroporowatości stali. Drugi przypadek często występuje w starszych garnkach i czasem nie da się go w 100% usunąć - pozostała plama nie wpływa na działanie garnka, tylko na estetykę.

Czy można gotować wodę z sodą w teflonowym garnku?

Tak, ale krótko (2-3 minuty) i na małym płomieniu. Nie gotuj długo na wysokim płomieniu - teflon powyżej 260°C uwalnia szkodliwe opary. Bezpieczniejsze jest namaczanie w gorącej wodzie (bez gotowania).

Jak czyścić miedziane garnki?

Miedź jest wrażliwa - nie używaj druciaków ani silnych preparatów alkalicznych. Miękka gąbka, łagodny detergent i ewentualnie pasta z soli, mąki i octu (specjalnie dla miedzi) przywracają połysk. Spalenizna schodzi po namaczaniu w ciepłej wodzie z sodą.

Czy zmywarka poradzi sobie ze spalonym garnkiem?

Raczej nie - zmywarka nie ma czasu kontaktu z zabrudzeniem wystarczającego, żeby rozbić warstwę spalenizny. Dodatkowo ruchomy prysznic nie dociera do dna garnka równomiernie. Lepiej namoczyć ręcznie, potem do zmywarki tylko na doczyszczenie.